ET-TENBÎH ÂLÂ MÜŞKİLATİ’L-HİDÂYE ADLI ESER ÇERÇEVESİNDE HANEFÎ FIKHINDA EL-HİDÂYE METNİNE YÖNELİK ELEŞTİRİLE İLGİLİ GENEL BİR DEĞERLENDİRME

Özet

Kuşkusuz Hanefî fıkhında Mergînânî’nin (v.593/1197), el-Hidâye adlı eseri ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Bu eser, yazıldığı dönemden itibaren büyük ilgi görmüş, üzerinde şerh, haşiye, ihtisar tarzında pek çok çalışma yapılmıştır.

Hicrî 8.yüzyılda Şam bölgesinde yaşamış olan İbn Ebü’l-İz el-Hanefî (v.731/792) Hanefî bir aileye mensup olup ataları Şam’da kadılık görevi yürütmüştür. Başta İbn Teymiye olmak üzere mezhep dışındaki âlimlerin görüşlerinden de etkilenen İbn ebü’l-İz, taklide karşı çıkıp ictihadî yaklaşımı benimsemiş bir âlimdir. “Et-Tembih Âlâ Müşkilâti’l-Hidâye” adlı eserinde kimi zaman doğrudan esere yönelik kimi zamanda Hanefî mezhebine ait görüşe yönelik çeşitli eleştiriler serdetmektedir. Bu makalede bu eleştiriler sistematik bir bütünlük içinde genel olarak ele alınacaktır.